Adalet Bakanı Akın Gürlek, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) Yargının Etkinliği İzleme ve Değerlendirme Toplantısı’nda konuştu.

Yargı hizmetlerinin daha etkin, hızlı ve erişilebilir hale getirilmesi için çalışmalar yürüttüklerini belirten Gürlek, “Bugün 597 mahalle, 26 bin 777 hakim ve Cumhuriyet savcımız görev yapıyor. Bu büyük teşkilatın imkanlarını geliştirirken vatandaşlarımızın adalete makul sürede ulaşmasını önceliğimiz olarak görüyoruz” ifadelerini kullandı.

Gürlek, hızlı yargı anlayışının dosyaların aceleyle sonuçlandırılması anlamına gelmediğini vurgulayarak, “Hızlı bir yargıdan söz ederken kastımız dosyaları aceleyle kapatmak değildir. Her dosyada gereken özeni gösterecek fakat kimsenin hakkına kavuşmak için gereksiz yere beklemesine de razı olmayacağız” diye konuştu.

Bir dosyanın yıllarca beklemesinin yalnızca yargılamayı değil, kişinin hayatındaki belirsizliği de uzattığını belirten Gürlek, “Hakkını arayan vatandaş için adalet, sonunda ulaşacağı karardan ibaret değildir. O karara makul sürede ulaşabilmesi de adaletin gereğidir” dedi. Gürlek, bu süreçte adil yargılanma hakkından, hakimlik teminatından ve mahkemelerin bağımsızlığından ödün vermeyeceklerini kaydetti.

Gürlek, adli yargı ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye ve bölge idare mahkemeleri Adalet Komisyonları bünyesinde, mülhakat adliyeleri de dahil olmak üzere 204 birimde Yargı Hizmetlerinin Etkinliği Bürolarının faaliyete geçirildiğini bildirdi.

Bu büroların özellikle uzun süren soruşturma ve yargılamalarda gecikmenin idari ve teknik nedenlerini tespit ederek çözüm için gerekli adımları atacağını belirten Gürlek, “Gecikmiş dosyaya uzaktan bakıp genel bir açıklamayla yetinmeyeceğiz. Sorunun kaynağını bulacak, çözülebilen bir engeli ortadan kaldıracağız” ifadelerini kullandı.

Gürlek, idari mekanizmaların hakim ve savcıların yargısal yetkilerinin yerine geçmeyeceğini vurgulayarak, “Hiçbir idari mekanizma hakimin vicdani kanaatinin veya Cumhuriyet savcısının soruşturma yetkisi yerine geçemez. Yargılamanın içeriğine ve sonucuna hiçbir şekilde müdahale edilmeyecektir” dedi.

Vatandaşların gecikmelerle ilgili taleplerini doğrudan iletebilmesi amacıyla “Alo Adalet 135” hattının kurulduğunu açıklayan Gürlek, sistemin Ankara Batı, İzmir ve Kayseri adliyelerinde pilot olarak uygulamaya alındığını belirtti.

İlk etapta beş yılı aşan dava dosyaları ile üç yılı aşan soruşturmalar için vatandaşların bu hatta başvurabileceğini ifade eden Gürlek, “Gecikme nedeni hakkında bilgi alabilecek, süreci hızlandırabilecek, idari tedbirlerin değerlendirilmesini isteyebileceklerdir” diye konuştu.

Pilot uygulamanın ardından hattın ekim ayında ülke genelinde hizmete sunulmasının planlandığını bildiren Gürlek, “Burada amaç hakime ve Cumhuriyet savcısına dosyanın nasıl sonuçlanacağını söylemek değildir. Vatandaşın gecikmeye dair başvurusunu alıp idari ya da teknik bir çözüm mümkünse ilgili birimleri harekete geçirmektir” ifadelerini kullandı.

Gürlek, hedeflerinin yalnızca yıllanmış dosyaları sonuçlandırmak olmadığını belirterek, “Asıl hedefimiz yeni dosyaların da yıllanmasına izin vermeyen, bütün soruşturma ve yargılamaları makul sürede, belirlenen hedef süreler içerisinde tamamlayan bir işleyiş kurmaktır” dedi.

Yargı süreçlerinde yapay zeka teknolojilerinden yararlanılmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü kaydeden Gürlek, UYAP altyapısında yürütülen çalışmalar kapsamında UYAP Yapay Zeka Projesi’nin faaliyete geçirilmesine ilişkin süreci hızlandırdıklarını söyledi.

İş yükü ve kadro dağılımını da ele aldıklarını belirten Gürlek, “Son altı ayda toplam 196 yeni mahkeme kurduk. 284 mahkemeyi faaliyete geçirdik ve 180 ihtisas mahkemesi kurulmasına ilişkin karar aldık” dedi.

Gürlek, ayrıca 982 adli yargı ve 52 idari yargı olmak üzere toplam 1034 hakim ve savcı yardımcısının göreve başlatıldığını belirterek, “Şimdi bu kapasiteyi ihtiyaç duyulan yerlere yönlendirerek dosya birikimine yol açan dengesizlikleri gidereceğiz” ifadelerini kullandı.

Bir dosyanın karara bağlanması kadar gerekçeli kararın zamanında yazılmasının da önemli olduğunu vurgulayan Gürlek, HSK’nın bu alandaki çalışmalarına değindi.

Gürlek, “Duruşmanın bitmesi vatandaşın bekleyişinin bittiği anlamına gelmez. Gerekçeli karar zamanında yazılmadığında hakkına ulaşması da vatandaşın gecikecektir” dedi.

Uzun süredir bekleyen dosyaların çoğu zaman hacimli ve emek isteyen dosyalar olduğunu belirten Gürlek, bu dosyaları karara bağlayan hakimlerin çalışmalarının terfi açısından desteklenmesine yönelik düzenleme planlandığını açıkladı.

Gürlek, “Gecikmiş dosyaları karara bağlayan hakimlerimiz lehine terfide, iş ücretine ilave puan verilmesini sağlayacak düzenlemeyi planlıyoruz” ifadelerini kullandı.

Hakim ve Cumhuriyet savcılarına seslenen Gürlek, “Önünüze gelen dosya ne kadar hacimli, ne kadar eski olursa olsun üzerine kararlılıkla gidin. Çünkü her dosyanın ardında adalet bekleyen bir insan vardır” diye konuştu.

Yargı mensuplarının çalışma hayatını doğrudan ilgilendiren atama sistemini daha öngörülebilir hale getirmeye çalıştıklarını belirten Gürlek, HSK Genel Kurulu kararıyla yer değiştirme suretiyle atamalarda hizmet temel puanının temel ölçüt olarak kabul edildiğini söyledi.

Gürlek, “Görev yapılan mahal, kadro sayısı ve fiili hizmet süresi üzerinden hesaplanacak puan meslektaşımız tarafından daha önceden görülebilecektir” dedi.

Terfi, teftiş ve disiplin durumlarının puana nasıl yansıyacağına ilişkin esasların ayrıca belirleneceğini kaydeden Gürlek, sistemin öngörülen istisnalar saklı kalmak üzere 2027 yılı HSK ana yaz kararnamesiyle uygulanmaya başlanmasının planlandığını ifade etti.

Yargıya duyulan güvenin açıklanan tedbirlerin adliyelerde nasıl hayata geçirildiğiyle de güçleneceğini belirten Gürlek, İstanbul’un dosya sayısı ve uyuşmazlıkların çeşitliliği bakımından çalışmaların sonuçlarının görülmesi açısından önemli bir uygulama alanı olduğunu söyledi.

Gürlek, toplantının ardından yapılacak oturumlarda etkinlik birimlerinin işleyişi, geciken dosyalar ve karşılaşılan güçlüklerin açık şekilde ele alınmasını istedi.

Türkiye’nin adalet alanında yoğun ve çok yönlü bir gündemden geçtiğini belirten Gürlek, “Üzerimize büyük sorumluluk bulunuyor. Vatandaşlarımızın da bizden beklentileri her geçen gün artıyor” dedi.

Gürlek, suç örgütleriyle mücadeleden faili meçhul ve uzun süredir çözülemeyen dosyalara, ekonomik haklara yönelik usulsüzlüklerin tespit edilmesinden hukukun hızlı şekilde işletilmesine kadar geniş bir görev alanı bulunduğunu ifade etti.

HSK’nın yargı işleyişini yakından takip etmesi gerektiğini belirten Gürlek, “Bizim derdimiz vatandaşlarımızın yargıya güvenle başvurabildiği güçlü ve sağlam bir adalet düzenini korumaktır. Adalet hızlı ve güvenilir olduğu sürece Türkiye güçlü ve huzurlu olur” diye konuştu.